Kasım Ayı Bitki Takvimi

Kasımda sarımsak dikimine toprak hâlâ işlenebilir durumdaysa devam edilebilir; çok soğuk bölgelerde gecikmiş dikim yeterli kök oluşumuna izin vermeyebilir. Sağlıklı dikimlik başları işlemden hemen önce dişlere ayırın ve taban aşağı gelecek şekilde uygun derinliğe koyun. Kuru soğanın sonbahar dikimi ise çeşidin gün uzunluğu ve kış dayanımına bağlıdır, her bölge için uygun değildir. Su tutan yataktan kaçının, yüzeyi bastırmayın ve kemirgen riski varsa koruma planlayın.

Çürümüş kök ve yaprakları temizlemek sorunun kaynağını tek başına ortadan kaldırmaz. Bitkiyi sökerken köklerde yumuşama, koku, ur veya renk değişimi olup olmadığını inceleyin; fazla sulama, ağır toprak, hastalık ya da zararlı olasılığını kaydedin. Hastalıklı dokuları soğuk komposta koymayın ve aynı noktaya hemen aynı bitki ailesini dikmeyin. Aletleri temizleyin, drenajı düzeltin ve toprak suya doymuşken işlem yapmayın. Sağlıklı kış sebzelerinin işlev gören yapraklarını gereksiz yere kesmeyin.

Kompost eklemek ile yeşil gübre yetiştirmek aynı işlem değildir. İyi olgunlaşmış kompost boş yatağın yüzeyine serilerek organik madde kazandırabilir. Örtü veya yeşil gübre bitkisinin kasımda ekilebilmesi ise toprak sıcaklığına, kalan büyüme süresine ve seçilen türe bağlıdır; sert kışlı yerde çıkış için geç kalınmış olabilir. Yerel iklime uygun çavdar ya da başka bir tür seçmeden önce ilkbaharda nasıl sonlandırılacağını planlayın. Hastalıklı artıkları kaldırın ve ıslak toprağı işlemeyin.

Karnabahar ve lahanayı yalnız ay kasım olduğu için toplamayın. Karnabaharı başı sıkı, düzgün ve dağılmadan; lahanayı başı çeşidine özgü irilikte ve elle bastırıldığında sıkı olduğunda kesin. Aşırı bekleyen baş çatlayabilir veya kalite kaybedebilir. Hafif don bazı dayanıklı lahana türlerini etkilemeyebilir, fakat karnabahar başını ve sert don beklenen ürünleri örtüyle koruyun. Hasadı kuru havada temiz bıçakla yapın, çürümüş dış yaprakları ayırın ve depolanacak başları zedelemeyin.

Hercai menekşe ve serin mevsim fideleri kasımda ancak toprağın donmadığı, kışın ılıman geçtiği veya koruma sağlanan yerlerde dikilebilir. Sağlıklı, kökleri saksıda dönüp boğulmamış fideler seçin. Bitkiyi yetiştiği derinlikte yerleştirip kök çevresini sulayın; sürekli ıslak kalan yerde kök çürümesi riski artar. Sert don beklenen bölgelerde soğuk tünel, korunaklı saksı veya ilkbahar dikimi daha uygun olabilir. Çiçekli fideyi geç dönemde yoğun gübreyle yeni büyümeye zorlamayın.

Kasımda soğanlılar dışındaki bütün süs bitkilerini hafifçe budamak doğru değildir. Türün çiçek tomurcuğunu eski veya yeni sürgünde oluşturması kesim zamanını belirler; yanlış budama gelecek sezonun çiçeklerini kaldırabilir. Önce hastalıklı, kırık ve yere yatmış parçaları temizleyin. Süs otlarını ve sağlam çok yıllık sapların bir bölümünü kış boyunca bırakmak taç kısmını koruyabilir ve yararlı canlılara barınak sağlayabilir. Güller gibi rüzgârda savrulan uzun sürgünleri yalnız zarar görmeyecek kadar kısaltın, ana budamayı uygun döneme bırakın.

Kasımda saksı bitkilerine yavaş salınımlı gübre vermek genel bir kural değildir. Günler kısalıp iç mekân ışığı azaldığında birçok bitkinin büyümesi yavaşlar ve besin ihtiyacı düşer. Önce türü, yeni yaprak oluşumunu, saksı harcını ve son gübreleme tarihini değerlendirin. Aktif büyümeyen bitkiye gübre eklemek tuz birikimi ile kök zararına yol açabilir. Sulamayı da yaz programıyla sürdürmeyin; toprağın kuruma hızını izleyin, saksı tabağında su bırakmayın ve yaprakları zararlılar açısından kontrol edin.

Yaprak dökümü, bütün meyve ağaçlarında hemen şekil budamasına başlanacağı anlamına gelmez. Türün hastalık riski, yerel kış şiddeti ve meyve verdiği dal tipi dikkate alınmalıdır. Çok soğuk bölgelerde ana budamayı kışın sonuna bırakmak don zararını değerlendirmeyi kolaylaştırabilir. Kasımda kırık, kuru ve tehlikeli dallar alınabilir; canlı tacın büyük bölümünü tek yılda çıkarmayın. Dal yakasını koruyan doğru kesim yapın, yara yüzeyine gelişigüzel macun sürmeyin ve yüksek dallar için uzman çağırın.

“Organik” olması bir gübrenin kasımda her meyve ağacına uygun olduğu anlamına gelmez. Besin ihtiyacını ağacın türü, yaşı, yıllık sürgün gelişimi ve toprak ya da yaprak analiziyle belirleyin. Eksiklik yoksa uygulama gerekmeyebilir. Taze hayvan gübresini köklere ve gövdeye temas ettirmeyin; iyi olgunlaşmış malzemeyi de önerilen miktardan fazla kullanmayın. Donmuş, suya doymuş veya yüzey akışı riski bulunan toprağa besin vermeyin. Kuraklık sürüyorsa toprak donmadan önce doğru sulama daha önceliklidir.

Nar, portakal ve mandalinanın olgunlaşması kasıma rastlayabilir; çeşit, kıyı koşulları ve rakım tarihi değiştirir. Narın rengini, ağırlığını ve kabuk durumunu birlikte değerlendirin; çatlamayı olgunluğun tek ölçüsü saymayın. Turunçgiller daldan alındıktan sonra belirgin biçimde tatlanmadığı için birkaç meyveyi tadarak hasat kararını verin. Meyveyi çekip kabuğu yırtmak yerine sapından kesin. Don uyarısı varsa hassas ürünü önceden toplayın, yaralı meyveleri depoluklardan ayırın.