Nane

Bitkiyi tanıyın

Nane toprak altı sürgünleriyle çevresine hızla yayılır. Bu özellik dolgun bir saksı oluştururken bahçe yatağında komşu bitkileri sıkıştırabilir. Türler kokularıyla ayrılır; nane, kıvırcık nane ve çikolata nanesi aynı yoğunlukta büyümeyebilir. Tohum yerine köklü fide veya dal parçasıyla başlamak çeşidi korumayı kolaylaştırır.

Dikim ve çoğaltma

Köklü parçayı ilkbaharda ya da serin sonbaharda ayırabilirsiniz. Her parçada birkaç sağlam kök ve sürgün bulunması yeterlidir. Dal çeliğini suda köklendirirken suyu düzenli değiştirin, kökler birkaç santimetre olduğunda toprağa alın. Bahçede yayılmasını istemiyorsanız tabanı da sınırlandıran bağımsız kap kullanın.

Toprak ve saksı

Nem tutan fakat çamurlaşmayan, organik maddeli karışım uygundur. Geniş ağızlı saksı yatay sürgünlere yer verir. Saksı bütünüyle kökle dolduğunda su hızla geçer, sürgünler incelir ve merkez çıplaklaşır; bitkiyi çıkarıp genç dış parçaları ayırarak taze toprakta yeniden kurmak bu döngüyü yeniler.

Işık ve konum

Sabah güneşi ve öğleden sonra hafif gölge özellikle sıcak bölgelerde iyi dengedir. Koyu gölgede saplar ışığa uzar, yaprak araları açılır ve aroma zayıflar. Çok sıcak duvar önü ise küçük saksıyı hızla kurutur. Hava akımı olan fakat sert rüzgâr almayan bir yer yaprakların sulama sonrası kurumasını kolaylaştırır.

Sulama

Toprağı hafif nemli tutun fakat saksıyı sürekli su içinde bırakmayın. Üst katman kurumaya yaklaşınca tüm kök topunu ıslatıp fazla suyu akıtın. Sıcak günlerde küçük kap günlük kontrol isteyebilir. Solmuş bitkiye yalnızca su eklemeden önce saksının ağırlığına bakın; ıslak topraktaki solma kök havasızlığı olabilir.

Biçim ve besleme

Sürgünler 15–20 santimetreye geldiğinde yaprak düğümünün üzerinden kesmek alt gözleri uyandırır. Çiçeklenmeden önce yapılan düzenli hasat yumuşak yaprak üretimini sürdürür. Çok sık, zayıf sürgünleri dipten seyreltin. İlkbaharda az miktarda kompost yeterlidir; aşırı besin hızlı fakat gevşek ve aroması daha düşük gelişim yaratabilir.

Seyrekleşme nedenleri

Ortadaki çıplaklık çoğunlukla yaşlanan sürgün, kökle dolmuş saksı ve ışık yetersizliğinin birleşimidir. Uzun aralıklı saplar düşük ışığı, kuru kenarlar düzensiz suyu, turuncu-kahverengi kabarcıklar pas hastalığını düşündürür. Aynı gün hem gübreleyip hem saksı değiştirip hem budamak yerine önce kök alanı ve ışığı düzeltin.

Kış ve kullanım

Soğuk bölgelerde toprak üstü kısım gerileyebilir, kök ilkbaharda yeniden sürer. Saksıyı dondurucu rüzgârdan koruyun ama sıcak, karanlık odaya almak zorunda değilsiniz. Yalnız sağlıklı, kimyasal kalıntı şüphesi olmayan yaprakları kullanın. Yabani alanlardan toplanan bitkilerde tür ve çevre kirliliği belirsizse tüketmeyin.

Saksı ile bahçe arasındaki fark

Nane açık toprakta kökünü daha geniş alana yayabilir; saksıda ise su, sıcaklık ve besin çok daha hızlı değişir. Bu yüzden bahçedeki sulama aralığını kaba aynen taşımayın. Saksının ağırlığını, drenaj deliğinden görünen kökleri ve toprağın alt katmanını birlikte izleyin. Kap birkaç saat içinde kavruluyorsa daha büyük saksı, açık renkli dış kap veya öğleden sonra koruması düşünün.

Bir aylık gözlem kaydı

İlk gün bitkinin genel fotoğrafını çekip yeni sürgün sayısını ve sulama tarihini yazın. Her hafta aynı açıdan bir fotoğraf alın. Yaprak rengi, boğum aralığı ve toprağın kuruma süresi birlikte değişiyorsa nedeni bulmak kolaylaşır. Yeni yaprak sağlıklı çıkıyorsa eski hasarlı dokunun düzelmemesi normaldir. Bir müdahaleyi değerlendirmeden ikinci büyük değişikliğe geçmeyin.

Haftalık kısa kontrol

• Yeni yaprak ve sürgün biçimini geçen haftayla karşılaştırın.
• Sulama öncesinde toprağın birkaç santimetre altını kontrol edin.
• Yaprak altları, gövde dibi ve drenaj deliğini sırayla inceleyin.
• Bir sorun varsa aynı gün birden fazla ağır müdahale yapmayın.