Yenidünya

İlkbaharda turuncu meyvelerini topladığımız yenidünya, ürününü bir önceki sonbaharda hazırlamaya başlar. Bu takvim farkı bakımın merkezindedir. Ağacın yazın güçlü görünmesi, kışın çiçeklerini kaybetmediğini göstermez. Özellikle don görülen bahçede yetiştirme kararı yalnız fidanın yaşayabilmesine göre verilmemelidir.

Yaprak için mi, meyve için mi?

İri, sert ve belirgin damarlı yapraklarıyla herdem yeşil bir bahçe ağacıdır. Gölge ve görünüm amacıyla uygun olan bir konum, düzenli meyve için yeterli olmayabilir. Güneşli, hava dolaşımı bulunan ve donun biriktiği çukur alanlardan uzak bir yer ürün açısından daha elverişlidir.

Yetişkin ağaç geniş taç oluşturur. Genç fidanı pencere veya bahçe kapısının hemen yanına koymadan ilerideki genişliği değerlendirin. Küçük tutmak için her yıl sert tepe kesimi yapmak yerine yer ve çeşit seçimini baştan doğru kurun.

Fidanın geçmişi hasat beklentisini değiştirir

Çekirdekten yetişen yenidünya ana meyvenin niteliğini aynen tekrarlamayabilir. İlk çiçeği için de aşılı fidana göre daha uzun süre bekleyebilirsiniz. Belirli meyve iriliği ve hasat dönemi hedefleniyorsa çeşidi belli aşılı fidan tercih edin. Anaç ve aşı bilgilerini etiket fotoğrafıyla saklayın.

Bazı çeşitler kendi poleniyle meyve oluşturabilir; uygun başka çeşidin varlığı tutumu ve kaliteyi iyileştirebilir. Tek ağacın ürün vermemesini hemen eş eksikliğine bağlamayın. Önce gerçekten çiçek açıp açmadığını ve çiçeklenirken soğuk yaşanıp yaşanmadığını öğrenin.

Kökün çevresinde hava bırakın

Farklı topraklara uyum gösterebilse de uzun süre suya doyan zemin uygun değildir. Yağmur sonrası suyun nasıl çekildiğini inceleyin. Dikimde kök boğazı eski seviyesinde kalsın; aşı yeri gömülmesin. Fidanın etrafına suyu doğrudan gövdeye toplayan derin çanak oluşturmayın.

Yeni köklenmekte olan ağacı düzenli kontrol edin. Olgun ağacın kuraklığa dayanabilmesi, küçük kök topunun ilk yaz susuz bırakılabileceği anlamına gelmez. Kapta yetiştirmede kök hacmi, sıcaklık ve taşıma kolaylığı birlikte planlanmalıdır. Birkaç yıllık saksı denemesiyle kalıcı bol ürün bahçesinin beklentileri farklıdır.

Budama takvimini çiçekle eşleştirin

Yenidünya sürgün uçlarında çiçek salkımı oluşturur. Sonbaharda bütün uçları kısaltmak gelecek meyveyi de uzaklaştırabilir. Kuru, kırık ve birbirine sürten dalları ayırın; boy kontrolünü hasat sonrası ve yerel gelişim döngüsüne göre planlayın. Gereksiz büyük yara açmayın.

Gübreyi güçlü yeni yaprak gördükçe artırmak zorunda değilsiniz. Aşırı sürgün gelişimi, çiçek ve meyve bakımından aradığınız sonuç olmayabilir. Sararmada toprak, kök ve sulama koşulunu kontrol etmeden tek bir besin eksikliği tanısı koymayın.

Meyveyi dalında değerlendirin

Çeşide uygun sarı-turuncu renk, hafif yumuşama ve tat olgunluğu birlikte izlenir. Yeşil ve sert meyveyi sırf büyüdü diye toplamayın. Salkımdaki meyveler aynı anda olgunlaşmayabilir; küçük gruplar hâlinde toplamak ezilmeyi azaltır. Çekirdekleri tüketim bölümüne karıştırmayın.

Her sezon ilk çiçek ve ilk meyve tarihini kaydetmek, kendi bahçenizin don riskini gösterir. Yaprakları sağlam kalan ağacın çiçeği zarar görmüş olabilir. Kış sonunda sonuç çıkarmadan önce birkaç salkımı yakından inceleyin; kahverengileşmiş iç doku ile sağlıklı yeni gelişimi ayırın.

Tek dal üzerinden sezonu izleyin

Bahçede bütün salkımları saymak gerekmez. Kolay ulaşılır birkaç dalı gevşek etiketle seçip çiçek, küçük meyve ve hasat fotoğraflarını aynı açıdan çekin. Çiçek vardı ama meyve yoksa çiçeklenme havası ve doku hasarı incelenir; ağaç hiç çiçek açmadıysa yaş, budama ve büyüme düzeni daha öne çıkar.

Kuşların veya başka canlıların erken toplaması da ürün yokluğu sanılabilir. İlk renklenen meyveyi gördüğünüzde dalı daha sık izleyin. Koruma ağı seçilecekse hayvanların dolanmayacağı uygun yapı ve gergin kurulum önemlidir. Yere dökülmüş yaprak ve meyveleri geçiş yolundan temizleyin; ıslak ve ezilmiş meyve kaygan yüzey oluşturabilir. Bu küçük bakım işleri, yalnız budama ve gübreden oluşmayan gerçek bir yetiştirme düzeni kurar.

Bu bitkiyle ilgili: Yenidünya Ağacında Çiçek ve Don Koruması

İlgili okuma: UF/IFAS: yenidünya yetiştiriciliği.