Toprak ve Besin
Malç Seçimi ve Doğru Uygulama
Saman, yaprak ve odunsu malzemeleri kullanım yerine göre değerlendirin; toprağı örtmeden önce nemi, yabancı otları ve gövde çevresini kontrol edin.
Yazın hızla kuruyan bir sebze yatağını görünce toprağın üstünü örtmek iyi bir fikir gibi gelir. Fakat örtünün ne olduğu, nereye serildiği ve altında nasıl bir toprak bulunduğu sonucu değiştirir. Malç, toprak yüzeyine yayılan koruyucu örtüdür. Harcın içine karıştırılan bir bileşenle veya bitkinin besin ihtiyacını karşılayacak gübreyle aynı şey değildir.
Uygun malç buharlaşmayı ve yabancı ot baskısını azaltmaya yardımcı olabilir. Bu yüzden daha az su vermek mümkün olabilir; ancak sulamayı tamamen bırakmak veya her yerde aynı ölçüde azaltmak doğru olmaz. Örtüyü serdikten sonra artık toprağı değil yalnız malcın görüntüsünü izlemek, uygulamanın en sık gözden kaçan tarafıdır.
Örtünün çözmesini istediğiniz sorunu seçin
Önce bir cümle yazın: “Bu yatakta su çok hızlı kayboluyor” veya “Fidelerin arasını sürekli ot kaplıyor.” Amacınız belli olduğunda malzemeyi ve uygulama alanını seçmek kolaylaşır. Sırf bütün bahçe aynı görünsün diye her yere aynı örtüyü sermek zorunda değilsiniz. Sebze yatağı, ağaç çevresi ve küçük bir saksı farklı kullanım yerleridir.
Malç altında zaten suya doymuş bir toprak varsa, önce drenaj sorununu değerlendirin. Örtü, kök bölgesindeki fazla suyu uzaklaştıran bir işlem değildir. Aynı şekilde çok yıllık yabancı otların üzerini kapatmak, köklerinin ortadan kalktığı anlamına gelmez. Uygulamadan önce çıkan otları türüne uygun biçimde temizlemek gerekir.
Elinizdeki malzeme nereye uygun?
| Malzeme | Seçmeden önce sorun |
|---|---|
| Temiz saman | Yabancı ot tohumu veya ilaç kalıntısı açısından kaynağı biliniyor mu? |
| Parçalanmış yaprak | Islanınca sıkı bir tabaka oluşturuyor mu, serildikten sonra kontrol edilebiliyor mu? |
| Ağaç yongası veya kabuk | Çok yıllık bitki çevresinde yüzey örtüsü olarak mı kullanılacak? |
| Olgun bahçe kompostu | Olgunluğu ve temizliği biliniyor mu; tohum yatağını veya küçük fideleri örtüyor mu? |
Samanla kuru ot aynı malzeme değildir; eldeki ürünün adından çok içeriğini ve kaynağını öğrenin. Özellikle yabancı ot tohumu taşıyan veya geçmişi bilinmeyen bir balyayı bütün yatağa yaymadan önce düşünün. Ücretsiz bulunması, yetiştirme alanına uygun olduğunun kanıtı değildir. Boyalı, işlenmiş ya da kirlenmiş odun parçalarını da temiz bahçe yongası gibi değerlendirmeyin.
Uygulama sırası: temizle, kontrol et, ser
Önce yabancı otları uzaklaştırın. Sonra toprağın nemini örtünün geleceği yerden kontrol edin. Kuru toprağın üzerine malç serip suyun kendiliğinden aşağı ulaşacağını varsaymayın; gerekiyorsa önce uygun sulamayı yapın. Kullanacağınız miktarı hesaplamak için yatağın alanını ve malzemenin önerilen serim kalınlığını birlikte değerlendirin.
Her malzemeye ve bitkiye tek bir santimetre kuralı uygulamayın. Gevşek samanla ince kompost aynı davranmaz; serimden sonra oturma miktarları da farklıdır. Aldığınız ürünün kullanım bilgisini ve yetiştirdiğiniz bitkinin ihtiyacını dikkate alın. Küçük fidelerin yapraklarını gömecek veya yeni çıkacak tohumların üzerini kapatacak kalınlıkta bir örtü hazırlamayın. Doğrudan ekim yaptığınız sıraları ayrıca düşünün.
Gövdenin çevresi açık kalsın
Malcı bitkinin gövdesine yığmayın. Ağaç çevresinde gövdeye yaslanan bir tepe yapmak yerine gövde dibini açık bırakıp örtüyü çevreye yayın. Sebze fidelerinde de sapı malzemenin içine gömmeyin. Sulama veya yağmur sonrasında yer değiştiren malzemeyi kontrol ederek bu açıklığı koruyun.
Odunsu malzemeyi yüzeyde kullanmakla toprağa karıştırmak da farklıdır. Maryland Üniversitesi'nin ağaç ve çalı rehberi, taze yonganın toprağa karıştırılmadan yüzey malcı olarak kullanılmasını ayırır. Yatak yenilerken örtüyü gelişigüzel kazıp toprağa gömmek yerine, seçtiğiniz malzemenin kullanımına uygun hareket edin.
İlk yağmurdan ve sulamadan sonra geri dönün
Örtünün yerinde kalıp kalmadığına, gövdeye sürüklenip sürüklenmediğine ve suyun alttaki toprağa ulaşıp ulaşmadığına bakın. Malcı küçük bir noktadan aralayarak kontrol edin; yüzeyin kuru görünmesi kök bölgesinin de kuru olduğunu göstermez. Damlama kullanıyorsanız hattın çalışmasını örtmeden önce ve örttükten sonra ayrı ayrı sınayın.
Nemli ortamlarda sümüklüböcek gibi canlıların saklanma yerlerini de izleyin. Zarar görüyorsanız yalnız malç miktarını artırarak devam etmeyin; malzeme, bitki çevresindeki açıklık ve sulama düzenini yeniden değerlendirin. Zararlılarla mücadele rehberi, gördüğünüz canlıyla hasar arasında bağlantı kurmaya yardımcı olur.
Uygulamanın işe yarayıp yaramadığını anlamak için örtmeden önceki ve sonraki sulama gözlemlerinizi not edin. Aynı havada toprağın ne kadar sürede kuruduğu ve ot temizleme ihtiyacının nasıl değiştiği, yalnız daha düzenli görünen bir yataktan daha anlamlı ölçütlerdir. Malç zamanla azaldığında da otomatik olarak üstüne eklemek yerine kalan örtüyü ve altındaki toprağı yeniden inceleyin.
